مارس در تخته نرد وقتی رخ می‌دهد که برنده همهٔ مهره‌هایش را خارج کرده و بازنده هنوز حتی یک مهره بیرون نبرده باشد. اگر بازنده علاوه بر این، مهره‌ای روی بار یا در خانهٔ برنده داشته باشد، نتیجه در نسخهٔ گیمریو «مارس ترکی» نامیده می‌شود. برای تشخیص، جای آخرین مهره کافی نیست؛ باید تعداد مهره‌های خارج‌شده و موقعیت مهره‌های باقی‌مانده را به‌ترتیب بررسی کنی.
تفاوت برد ساده، مارس و مارس ترکی
| وضعیت بازنده هنگام خروج آخرین مهرهٔ برنده | نتیجه | ضریب پایه |
|---|---|---|
| دست‌کم یک مهره خارج کرده | برد ساده | ۱ |
| هیچ مهره خارج نکرده و شرط ردیف بعد را ندارد | مارس | ۲ |
| هیچ مهره خارج نکرده و مهره روی بار یا در خانهٔ برنده دارد | مارس ترکی | ۳ |
در منابع انگلیسی، نام دو نتیجهٔ دوم gammon و backgammon است. شرح کلی این امتیازها در قواعد تخته نرد آمده و نام‌های فارسی جدول با رابط گیمریو هماهنگ است. اصطلاح‌های محلی ممکن است تفاوت داشته باشند؛ پیش از بازی حضوری دربارهٔ تعریف و امتیاز توافق کنید.
ضریب پایه را با امتیاز نهایی مسابقه یا امتیاز پروفایل یکی ندان. اگر تاس دوبل فعال باشد، ارزش دست نیز در محاسبه دخالت دارد. در این مقاله هر جا عدد ۱، ۲ یا ۳ می‌آید، ابتدا دربارهٔ ضریب نتیجه صحبت می‌کنیم.
تشخیص نتیجه با سه سؤال
اول بپرس آیا یک نفر همهٔ پانزده مهره را خارج کرده است؟ اگر نه، هنوز نتیجهٔ نهایی این دست از این راه ثبت نشده است. دوم، آیا طرف بازنده قبلاً مهره‌ای بیرون برده؟ اگر بله، همین یک مهره جلوی مارس و مارس ترکی را می‌گیرد. سوم، اگر خروجش صفر است، جای مهره‌های باقی‌مانده را ببین.
مهره روی بار یعنی مهره‌ای که زده شده و هنوز وارد تخته نشده است. خانهٔ برنده هم شش خانهٔ خودیِ کسی است که مهره‌هایش را خارج کرده؛ آن را با خانهٔ خود بازنده اشتباه نگیر. این اشتباه در نگاه از دو سمت تخته زیاد رخ می‌دهد.
برای یادآوری بخش‌های تخته و جهت حرکت، آموزش تخته نرد از صفر مفید است. بهتر است هنگام توضیح نتیجه، به‌جای «این سمت»، نام صاحب خانه را بگویی.
مثال ۱: یک مهره خارج شده و بقیه عقب‌اند
سفید آخرین مهره‌اش را خارج می‌کند. سیاه پیش‌تر فقط یک مهره بیرون برده، اما چند مهرهٔ دیگرش هنوز خیلی عقب هستند. نتیجه برد ساده است، نه مارس. تعداد زیاد مهره‌های باقی‌مانده یا فاصلهٔ زیادشان شرط خروج آن یک مهره را بی‌اثر نمی‌کند.
حتی اگر سیاه در پایان مهره‌ای روی بار داشته باشد، با وجود خروج قبلیِ حداقل یک مهره، نتیجهٔ سه‌برابری نداریم. ترتیب بررسی سؤال‌ها کمک می‌کند در این مورد اشتباه نکنی: اول تعداد خارج‌شده، بعد محل مهره‌ها.
مثال ۲: همه در خانهٔ خودی‌اند ولی خروج صفر است
سفید دست را تمام کرده و سیاه همهٔ مهره‌هایش را به خانهٔ خودی آورده، اما هنوز هیچ‌کدام را برنداشته است. این وضعیت مارس است. «همهٔ مهره‌ها را جمع کرده‌ام» در گفتار ممکن است به آوردن داخل خانه اشاره کند، ولی برای نتیجهٔ مارس، خارج شدن از تخته مهم است.
برای جلوگیری از ابهام، در بازی از دو عبارت جدا استفاده کن: «وارد خانه کرده‌ام» و «از تخته خارج کرده‌ام». اولی شرط شروع خروج است؛ دومی روی نوع باخت اثر دارد. دانستن این تفاوت در انتخاب حرکت آخر هم اهمیت پیدا می‌کند.
مثال ۳: مهره در خانهٔ برنده باقی مانده است
سفید همهٔ مهره‌هایش را بیرون برده. سیاه هیچ مهره‌ای خارج نکرده و هنوز یک مهره در شش خانهٔ خودی سفید دارد. نتیجه مارس ترکی است. لازم نیست هم‌زمان مهره‌ای روی بار هم باشد؛ هرکدام از دو موقعیتِ بار یا خانهٔ برنده، همراه با خروج صفر، کافی است.
این را با مهره‌ای که فقط بیرون از خانهٔ خودیِ سیاه است اشتباه نگیر. هر نقطهٔ دوری شرط مارس ترکی نیست. باید دقیقاً روی بار یا در خانهٔ برنده قرار داشته باشد. جای مهره را با شماره و صاحب خانه مشخص کن.
تاس دوبل چگونه امتیاز را تغییر می‌دهد؟
اگر ارزش دست یک باشد، برد ساده، مارس و مارس ترکی به‌ترتیب ۱، ۲ و ۳ امتیاز می‌دهند. اگر ارزش پذیرفته‌شدهٔ تاس دوبل ۲ باشد، این نتایج به ۲، ۴ و ۶ تبدیل می‌شوند. در ارزش ۴، حاصل‌ها ۴، ۸ و ۱۲ هستند. این ضرب، جدا از امتیازهای جانبی یک سامانهٔ آنلاین است.
| ارزش دست | ساده | مارس | مارس ترکی |
|---|---|---|---|
| ۱ | ۱ | ۲ | ۳ |
| ۲ | ۲ | ۴ | ۶ |
| ۴ | ۴ | ۸ | ۱۲ |
در گیمریو استفاده از تاس دوبل انتخابی است. اگر میز شما بدون آن ساخته شده، دربارهٔ ضریب‌های بالاتر فرض نساز. همچنین رد کردن پیشنهاد دوبل، پایان متفاوتی از خروج همهٔ مهره‌ها دارد؛ نباید صرف وضعیت ناتمام صفحه را مانند دست پایان‌یافته به مارس تبدیل کرد.
برای فرار از مارس چه چیزی را بررسی کنیم؟
اگر حریف نزدیک پایان است و تو هنوز هیچ مهره‌ای خارج نکرده‌ای، امکان خروج اولین مهره ارزش بررسی دارد. اما نباید برای این هدف قانون تاس را نقض کنی. هنوز باید همهٔ مهره‌های باقی‌مانده در خانهٔ خودی باشند و خروج با عدد بزرگ‌تر محدودیت خودش را دارد.
یک موقعیت ممکن است انتخاب بین حرکت امن‌تر و فرصت خروج سریع‌تر ایجاد کند. بدون دیدن کل تخته نمی‌توان گفت همیشه کدام بهتر است. فاصله، احتمال زدن و امتیاز مسابقه روی تصمیم اثر می‌گذارند. قانون جمع کردن مهره شرایط حرکت مجاز را دقیق‌تر توضیح می‌دهد.
اگر خطر مارس ترکی وجود دارد، بیرون آوردن مهره از خانهٔ حریف یا وارد کردن مهرهٔ بار نیز مهم می‌شود. اما باز هم ممکن است راه‌ها بسته باشند. هدف عملی این است که نوع خطری را که با آن روبه‌رو هستی بشناسی، نه اینکه از یک توصیه، نجات تضمینی انتظار داشته باشی.
خطاهای رایج در اعلام مارس
- شمردن همهٔ مهره‌های داخل خانه به‌عنوان مهره‌های خارج‌شده.
- اعلام مارس ترکی فقط به خاطر دور بودن یک مهره، بدون بررسی خانهٔ برنده.
- نادیده گرفتن یک مهره‌ای که بازنده قبلاً خارج کرده است.
- ضرب کردن امتیاز در تاس دوبلی که پیشنهاد شده ولی پذیرفته نشده است.
- یکی دانستن امتیاز دست با پاداش حساب کاربری.
بهترین راه حل اختلاف، بازسازی وضعیت پایان است: تعداد خارج‌شدهٔ هر طرف، مهره‌های بار، مهره‌های داخل خانهٔ برنده و ارزش فعال دست. با این چهار داده، بحث معمولاً از اصطلاح‌های مبهم فاصله می‌گیرد.
سوال‌های پرتکرار
اگر فقط یک مهره بیرون برده باشم مارس نمی‌شوم؟
در قواعد مورد بحث بله؛ همان یک مهره شرط خروج صفر را از بین می‌برد و نتیجهٔ دستِ تمام‌شده برد ساده است.
مارس ترکی همیشه سه امتیاز است؟
ضریب پایه سه است. با تاس دوبل فعال، امتیاز نتیجه در ارزش دست ضرب می‌شود. نام نتیجه و عدد امتیاز را جدا بیان کن.
برای تمرین چه کار کنم؟
پس از چند دست تخته نرد گیمریو، قبل از نگاه کردن به برچسب نتیجه، سه سؤال تشخیص را برای خودت پاسخ بده. سپس نتیجهٔ ثبت‌شده را با محاسبه‌ات مقایسه کن.