انتخاب یک بازی برای سفر همان چیزی است که مرز میان یک مسیر شش‌ساعتهٔ دلچسب و یک مسیر شش‌ساعته‌ای را می‌سازد که هر بیست دقیقه یک‌بار از صندلی عقب می‌پرسند «کِی می‌رسیم؟». در این راهنما سه دستهٔ کامل از بازی‌های مناسب سفر را مرور می‌کنیم: بازی‌های بدون‌وسیله که بیشترشان را راننده هم می‌تواند بی‌خطر بازی کند، بازی‌های کوچک و قابل‌حملی که در جیب کیف جا می‌شوند، و بازی‌های آنلاین بدون نصب برای وقتی که اینترنت جواب می‌دهد و بچه‌ها دیگر حوصله‌شان سر رفته. روش هر بازی را در دو سه جمله می‌گویم، یک جدول انتخاب سریع می‌بینی و در پایان یک نکتهٔ ایمنی که خیلی‌ها جدی نمی‌گیرند.
بازی برای سفر چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟
هر بازی خوبی لزوماً بازی خوبی برای جاده نیست. یک بازی سفر باید سه شرط را با هم داشته باشد، وگرنه بعد از ده دقیقه رهایش می‌کنی.
- قابل قطع‌شدن باشد. در جاده هر لحظه ممکن است پلیس راه، پمپ بنزین یا یک بچهٔ خواب‌آلود بازی را نصفه بگذارد. بازی‌ای که نتیجه‌اش فقط در دقیقهٔ چهلم معلوم می‌شود، برای ماشین ساخته نشده.
- وسیلهٔ کمی بخواهد یا اصلاً وسیله نخواهد. هر چیزی که روی دست‌انداز از دست می‌افتد، زیر صندلی می‌رود و دیگر پیدا نمی‌شود.
- چند سطح سنی را هم‌زمان درگیر کند. بازی‌ای که فقط بزرگ‌ترها می‌فهمند، همان بی‌حوصلگی صندلی عقب را دوبرابر می‌کند.
یک شرط چهارم هم هست که کمتر به آن فکر می‌کنیم: بازی نباید نگاه را برای مدت طولانی به پایین بدوزد. خواندن و بازی روی صفحه در ماشینِ در حال حرکت، در بسیاری از آدم‌ها حالت تهوع ایجاد می‌کند، چون چشم می‌گوید «ثابت ایستاده‌ایم» و گوش داخلی می‌گوید «در حال حرکتیم».
بازی در ماشین بدون هیچ وسیله‌ای؛ پنج بازی ساده
این‌ها ستون اصلی سرگرمی سفر جاده‌ای هستند، چون نه باتری می‌خواهند نه آنتن؛ چهار تای اول کاملاً شنیداری‌اند و راننده هم می‌تواند وسطشان باشد.
- اسم فامیل شفاهی: یک نفر حروف الفبا را در ذهنش پشت سر هم می‌گوید تا یکی «ایست» بگوید؛ همان حرف، حرف این دور است. بعد نوبتی هرکس باید برای یک ستون از پیش تعیین‌شده — اسم، شهر، خوراکی، ماشین — یک پاسخ بگوید و هرکس بیش از سه ثانیه مکث کند یا پاسخ تکراری بدهد از آن دور بیرون می‌رود. نسخهٔ آنلاینش را می‌توانی بعداً در اسم فامیل با ستون‌های دلخواه و داوری میزبان بازی کنی.
- بیست سوالی: یک نفر چیزی، کسی یا جایی را در ذهنش نگه می‌دارد و بقیه فقط سوال‌هایی می‌پرسند که پاسخشان «بله» یا «خیر» باشد. اگر جمع در بیست سوال به جواب برسد برنده است، وگرنه امتیاز به نفر انتخاب‌کننده می‌رسد. برای بچه‌های کوچک‌تر دامنه را از اول محدود کن («یک حیوان») تا بازی زودتر جمع شود.
- داستان زنجیره‌ای: نفر اول یک جملهٔ آغازین می‌گوید، مثلاً «مسافری در جادهٔ چالوس چمدانش را جا گذاشت»، و نفر بعد دقیقاً یک جمله به آن اضافه می‌کند. قانون طلایی این است که هیچ‌کس حق ندارد شخصیت یا اتفاقی را که نفر قبل ساخته پاک کند؛ فقط می‌شود ماجرا را عجیب‌تر کرد.
- حدس آهنگ: یک نفر چند ثانیه از یک آهنگ را بدون کلمات زمزمه می‌کند و بقیه باید اسمش را بگویند. نسخهٔ سخت‌ترش این است که فقط ریتم را با انگشت بزنی. اگر از پخش‌کنندهٔ ماشین استفاده می‌کنی، آهنگ را از یک ثانیهٔ تصادفی وسط شروع کن، نه از اول.
- پلاک‌بازی: در پلاک‌های ایرانی، دو رقم سمت راست کد استان است. هرکس تا مقصد کد استان‌های بیشتری ببیند و اعلام کند برنده است و هر کد فقط یک بار حساب می‌شود. این تنها بازی این فهرست است که راننده نباید بازی کند، چون چشم می‌خواهد نه گوش.
بازی‌های کوچک و قابل حمل برای سرگرمی سفر جاده‌ای
وقتی ماشین متوقف است، در قطار نشسته‌ای یا شب به اقامتگاه رسیده‌ای، نوبت وسیله‌های فیزیکی است. سه گزینه واقعاً ارزش جا گرفتن در کیف را دارند.
- شطرنج جیبی مغناطیسی: صفحهٔ تاشو تقریباً به اندازهٔ یک کتاب جیبی است و مهره‌های آهن‌ربایی با دست‌انداز جابه‌جا نمی‌شوند. یک بازی کامل می‌تواند نیم ساعت طول بکشد، پس برای مسیرهای طولانی یا انتظار در ترمینال عالی است. اگر ست فیزیکی همراهت نیست، شطرنج آنلاین گیمریو ساعت قابل تنظیم دارد و می‌توانی زمان هر بازیکن را روی چند دقیقه بگذاری تا بازی کش نیاید.
- یک دست ورق: پنجاه‌ودو برگ کاغذی جای تقریباً هیچ‌چیز را نمی‌گیرد و ده‌ها بازی از آن درمی‌آید. حکم چهارنفره بهترین انتخاب جمع‌های خانوادگی است، اما آن را برای توقفگاه یا سر سفره نگه دار، چون هم فضای پهن‌کردن می‌خواهد و هم دست بازیکن‌ها باید از چشم بغل‌دستی پنهان بماند — دو چیزی که صندلی عقب ماشین هیچ‌کدام را ندارد.
- تخته نرد سفری: جعبه‌های سفریِ کف‌نمدی مهره‌ها را سر جایشان نگه می‌دارند، ولی مشکل اصلی تاس است که با هر تکان می‌پرد. ترفند ساده این است که تاس را داخل یک لیوان کاغذی بریزی و لیوان را روی تخته برگردانی. اگر همسفرت حوصلهٔ چیدن مهره ندارد، تخته نرد آنلاین همان بازی دونفره را بدون گم‌شدن مهره‌ها اجرا می‌کند.
دومینو و بازی‌های کارتی کوچک هم گزینه‌های خوبی برای بچه‌های بالای پنج سال هستند، اما یادت باشد هر چیزی که در ماشین روی پای بچه پهن می‌شود، در یک ترمز ناگهانی تبدیل به بیست قطعهٔ پراکنده در کف خودرو می‌شود.
بازی‌های موبایلی بدون نصب برای وقت‌هایی که اینترنت هست
جایی که آنتن هست، بازی‌های آنلاین مرورگری بهترین راه‌حل‌اند: چیزی نصب نمی‌کنی، چند صد مگابایت دانلود نمی‌کنی و همه با یک لینک وارد یک میز می‌شوند. در گیمریو کافی است یک لابی بسازی و کد شش‌حرفی‌اش را در گروه خانوادگی بفرستی؛ حتی اگر خانواده در دو ماشین جدا باشند، همه می‌توانند در یک بازی کنار هم باشند.
برای سفر، بازی‌های راند کوتاه انتخاب هوشمندانه‌تری هستند، چون در جاده‌های کوهستانی آنتن قطع و وصل می‌شود و از دست دادن یک راند دو دقیقه‌ای خیلی کم‌دردسرتر از نصفه‌ماندن یک بازی چهل‌دقیقه‌ای است. حدس کلمه دقیقاً همین شکل است: هر راند نود ثانیه وقت دارد، از روی چند ایموجی و یک توضیح کوتاه باید کلمه را بسازی و تا پنج نفر هم‌زمان رقابت می‌کنند. اسم فامیل تا ده نفر ظرفیت دارد و برای جمع‌های بزرگ‌تر مناسب است، نبرد دانش یک دوئل اطلاعات عمومی دونفرهٔ پنج تا پانزده دقیقه‌ای است و منچ برای دو تا چهار نفر همان تجربهٔ خانوادگی همیشگی را می‌دهد. فهرست کامل و مدت‌زمان تقریبی هرکدام را در صفحهٔ همهٔ بازی‌ها می‌بینی.
اگر تنها هستی و فقط چند دقیقه وقت داری، سوال روز گیمریو یک سوال اطلاعات عمومی چهارگزینه‌ای در روز است که کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد — اندازهٔ همان وقتی که پشت باجهٔ عوارضی منتظر می‌مانی.
جدول انتخاب سریع بازی سفر
| بازی | مناسب چه سنی | نیاز به وسیله | نیاز به اینترنت |
|---|---|---|---|
| اسم فامیل شفاهی | ۷ سال به بالا | ندارد | ندارد |
| بیست سوالی | ۵ سال به بالا | ندارد | ندارد |
| داستان زنجیره‌ای | ۴ سال به بالا | ندارد | ندارد |
| حدس آهنگ | ۸ سال به بالا | اختیاری: پخش‌کنندهٔ ماشین | ندارد |
| پلاک‌بازی | ۶ سال به بالا | ندارد | ندارد |
| شطرنج جیبی | ۸ سال به بالا | صفحهٔ تاشوی مغناطیسی | ندارد |
| ورق و حکم | ۱۰ سال به بالا | یک دست ورق، فضای پهن‌کردن | ندارد |
| تخته نرد سفری | ۸ سال به بالا | تخته و تاس | ندارد |
| بازی‌های آنلاین گیمریو | ۷ سال به بالا | گوشی یا تبلت | دارد |
نکتهٔ ایمنی؛ راننده کدام بازی‌ها را نباید انجام دهد
قانون ساده است: راننده فقط در بازی‌هایی شرکت کند که کاملاً شنیداری و کلامی‌اند. بیست سوالی، داستان زنجیره‌ای، حدس آهنگ و اسم فامیل شفاهی هیچ نگاهی از جاده نمی‌گیرند و بی‌خطرند. اما پلاک‌بازی، هر بازی روی صفحهٔ گوشی، شمردن تابلوها و هر چیزی که چشم را به سمت راست یا پایین بچرخاند برای راننده ممنوع است — حتی برای دو ثانیه، چون خودرو در سرعت صد کیلومتر بر ساعت در هر ثانیه حدود بیست‌وهشت متر جلو می‌رود.
اگر بازی داغ شد و صداها بالا رفت، همان‌جا تمامش کن. بحث بر سر یک امتیاز، دقیقاً همان چیزی است که تمرکز راننده را می‌برد.
دو نکتهٔ دیگر هم مهم‌اند: مهره، تاس و هر جسم سخت را وقتی بازی تمام شد داخل جعبه‌اش بگذار، چون در ترمز ناگهانی همه‌شان پرتاب می‌شوند؛ و کودکی که در صندلی مخصوص نشسته نباید برای برداشتن وسیلهٔ بازی کمربندش را باز کند.
بازی برای سفر با بچه‌ها؛ مدیریت بی‌حوصلگی در جاده
بی‌حوصلگی بچه‌ها در سفر یک اتفاق ناگهانی نیست، یک منحنی قابل پیش‌بینی است. با این پنج قانون می‌توانی جلوترش حرکت کنی.
- بازی‌ها را جیره‌بندی کن. اگر همهٔ بازی‌ها را در ساعت اول خرج کنی، برای ساعت چهارم چیزی نمی‌ماند. از قبل یک فهرست شش‌تایی بنویس و یکی‌یکی رو کن.
- هر چهل‌وپنج دقیقه بازی را عوض کن، حتی اگر هنوز بازی جذاب است. تمام‌کردن یک بازی در اوجش باعث می‌شود دفعهٔ بعد با اشتیاق برگردند.
- بین بازی‌های شفاهی و بازی‌های روی صفحه فاصله بگذار. پشت سر هم نگاه‌کردن به گوشی در ماشین، سریع‌ترین راه رسیدن به حالت تهوع است.
- به جای برد و باخت، امتیاز جمعی بگذار. مثلاً «تا مقصد باید سی امتیاز خانوادگی جمع کنیم» — این کار دعوا سر برنده‌شدن را تقریباً حذف می‌کند.
- توقف‌ها را بخشی از بازی کن. در هر توقف، ده دقیقه دویدن یا یک دست تخته نرد سفری بیشتر از هر بازی داخل ماشینی انرژی بچه‌ها را تنظیم می‌کند.
سوال‌های پرتکرار
بهترین بازی برای سفر با ماشین چیست؟
بازی‌های شفاهی، چون نه وسیله می‌خواهند نه اینترنت و راننده هم می‌تواند شرکت کند. بیست سوالی و اسم فامیل شفاهی برای جمع‌های چندسنی بهترین گزینه‌اند. اگر ماشین متوقف است یا آنتن خوب داری، بازی‌های آنلاین کوتاه گزینهٔ بعدی هستند.
برای بچه‌های زیر هفت سال چه بازی‌ای مناسب سفر است؟
داستان زنجیره‌ای و نسخهٔ ساده‌شدهٔ بیست سوالی که دامنه‌اش از اول محدود شده باشد، مثلاً فقط حیوانات یا فقط خوراکی‌ها. بازی‌های رنگی و شمارشی هم خوب کار می‌کنند: «تا مقصد چند ماشین قرمز می‌بینی؟». از بازی‌هایی که نوشتن یا خواندن طولانی می‌خواهند فاصله بگیر.
در سفر بدون اینترنت چه بازی‌هایی می‌شود انجام داد؟
همهٔ بازی‌های شفاهی این فهرست بدون آنتن کار می‌کنند و ورق، شطرنج جیبی و تخته نرد سفری هم به هیچ شبکه‌ای نیاز ندارند. برای مسیرهایی که می‌دانی آنتن ضعیف است، از قبل روی دو سه بازی شفاهی با جمع توافق کن تا وقتی اینترنت قطع شد سردرگم نشوی.
بازی کردن با گوشی در ماشین باعث حالت تهوع می‌شود؟
در خیلی از افراد بله، چون چشم به یک صفحهٔ ثابت نگاه می‌کند ولی بدن حرکت را حس می‌کند. برای کم‌کردنش گوشی را بالاتر و نزدیک‌تر به خط دید افق بگیر، هر ده پانزده دقیقه چند ثانیه به بیرون نگاه کن و بازی‌های راند کوتاه را انتخاب کن که خودشان مکث ایجاد می‌کنند.
چطور در سفر با خانواده بازی آنلاین کنیم؟
در گیمریو یک لابی بساز و کد شش‌حرفی آن را برای بقیه بفرست تا همه به همان میز بیایند. بازی‌ها در مرورگر گوشی و کامپیوتر اجرا می‌شوند، رایگان‌اند و نیازی به نصب هیچ برنامه‌ای ندارند، پس حتی همسفری که وسط جاده به جمع اضافه می‌شود در چند ثانیه وارد بازی می‌شود.
جمع‌بندی؛ بازی برای سفر را قبل از حرکت انتخاب کن
بهترین بازی برای سفر آن است که از قبل انتخابش کرده باشی، نه آن‌که وسط جاده و در اوج بی‌حوصلگی دنبالش بگردی. یک فهرست کوتاه از چند بازی شفاهی، یک دست ورق یا تخته نرد سفری در کیف، و چند بازی آنلاین کوتاه برای وقت‌هایی که آنتن هست — همین سه لایه کل مسیر را پوشش می‌دهد. مقصد بعدی‌ات هرجا که باشد، در اولین توقف یا همان شب اول اقامت می‌توانی بازی‌های گیمریو را در مرورگر گوشی باز کنی، یک لابی بسازی و کدش را برای همسفرهایت بفرستی؛ رایگان است، نصب نمی‌خواهد و در کمتر از یک دقیقه همه سر یک میز نشسته‌اند.