سودوکو ۴×۴ با عددهای ۱ تا ۴ حل می‌شود. هر سطر، هر ستون و هر مربع دو‌در‌دو باید هر چهار عدد را دقیقاً یک بار داشته باشد. به جمع و ضرب نیاز نداری؛ کار اصلی حذف عددهای ناممکن است. جدول این مقاله پاسخ یکتا دارد و مسیر حل آن را می‌توان بدون حدس دنبال کرد.

سه محدودیت پایه

صفحه را به چهار مربع کوچک دو‌در‌دو تقسیم کن. وقتی می‌خواهی خانه‌ای را پر کنی، هم سطر آن خانه را ببین، هم ستونش را و هم مربع کوچک را. عددی که در یکی از این سه ناحیه وجود دارد، گزینه آن خانه نیست.

اعداد اولیه سؤال ثابت‌اند و نباید تغییر کنند. اگر به تناقض رسیدی، آخرین عددهای نوشته‌شده خودت را بررسی کن. تغییر دادن صورت سؤال ممکن است جدول را ظاهراً درست کند، اما دیگر پاسخ همان معما نیست.

جدول تمرین

خط تیره یعنی خانه خالی. ردیف‌ها از بالا به پایین یک تا چهار هستند و ستون‌ها را مطابق سرستون‌های جدول بخوان؛ به جهت نمایش راست‌به‌چپ تکیه نکن.

ردیفستون ۱ستون ۲ستون ۳ستون ۴
۱۱—۳—
۲—۴—۲
۳۲—۴—
۴—۳—۱

پیش از دیدن پاسخ، برای هر خانه خالی مجموعه گزینه‌ها را با مداد کنار آن بنویس. لازم نیست از ردیف اول شروع کنی؛ خانه‌ای که فقط یک گزینه دارد بهترین نقطه شروع است.

گام اول: یک خانه قطعی پیدا کن

ردیف اول عددهای ۱ و ۳ را دارد، پس خانه‌های خالی آن فقط ۲ یا ۴ هستند. در ستون دوم عدد ۴ از قبل در ردیف دوم و عدد ۳ در ردیف چهارم دیده می‌شود. بنابراین خانه ردیف اول، ستون دوم نمی‌تواند ۴ باشد و برابر ۲ است.

حالا آخرین خانه ردیف اول، یعنی ستون چهارم، باید ۴ باشد. با دو استدلال کوتاه یک سطر کامل شد؛ هیچ حدسی لازم نبود. هر بار که عددی قطعی نوشتی، گزینه‌های سطر و ستون مربوط را دوباره بررسی کن.

گام دوم: از مربع کوچک استفاده کن

مربع بالای چپ اکنون ۱، ۲ و ۴ دارد؛ عدد گمشده ۳ است. پس ردیف دوم، ستون اول برابر ۳ می‌شود. ردیف دوم حالا ۳، ۴ و ۲ دارد و فقط ۱ را کم دارد؛ آن را در ستون سوم بنویس.

این روند نشان می‌دهد سطر و مربع به هم کمک می‌کنند. نباید خودت را به یک روش ثابت مثل «همیشه فقط ستون‌ها» محدود کنی. هر تغییر ممکن است در ناحیه مجاور یک خانه قطعی بسازد.

گام سوم: نیمه پایین را کامل کن

ستون اول اکنون ۱، ۳ و ۲ دارد؛ پس خانه آخر آن ۴ است. ردیف چهارم با ۴، ۳ و ۱، عدد ۲ را در ستون سوم کم دارد.

در ستون دوم فقط ۱ غایب است؛ بنابراین ردیف سوم، ستون دوم برابر ۱ می‌شود. آخرین خانه ردیف سوم، ستون چهارم، ۳ است. جدول کامل شده، اما یک بار باید همه ناحیه‌ها را بررسی کنیم.

پاسخ کامل و روش کنترل

ردیفستون ۱ستون ۲ستون ۳ستون ۴
۱۱۲۳۴
۲۳۴۱۲
۳۲۱۴۳
۴۴۳۲۱

کنترل فقط جمع عددها نیست. ممکن است یک سطر با تکرار بعضی عددها هم جمع ۱۰ بدهد؛ مثلاً ۱، ۱، ۴ و ۴. باید خود مجموعه ۱، ۲، ۳ و ۴ را بررسی کنی. سپس همین کار را برای چهار ستون و چهار مربع کوچک تکرار کن.

سه اشتباه رایج در شروع

اولین اشتباه، نوشتن یک گزینه احتمالی با خودکار مثل پاسخ قطعی است. گزینه و جواب را با اندازه یا علامت متفاوت بنویس. دوم، فراموش کردن مربع دو‌در‌دو است؛ قانونی بودن در سطر و ستون به‌تنهایی کافی نیست. سوم، نگاه کردن زودهنگام به جواب است که فرصت استدلال را از بین می‌برد.

اگر گیر کردی، همه خانه‌های دارای دو گزینه را تصادفی پر نکن. یک بار دیگر خانه‌هایی را جست‌وجو کن که بعد از تغییر اخیر فقط یک گزینه دارند. در همین جدول، یک مسیر قطعی از ابتدا تا پایان وجود دارد.

سوال‌های پرتکرار

می‌شود سودوکو را دونفره بازی کرد؟

بله؛ یکی عدد پیشنهاد کند و دیگری دلیلش را بررسی کند، سپس نقش‌ها عوض شوند. هدف مشترک، حل بدون حدس باشد. روش‌های مشابه در بازی‌های همکاری خانوادگی آمده است.

هر جدول نیمه‌پر سودوکو پاسخ یکتا دارد؟

خیر. بعضی جدول‌ها چند پاسخ یا هیچ پاسخی ندارند. کم کردن تصادفی عددها از پاسخ کامل تضمین نمی‌کند معمای خوبی ساخته‌ای.

بعد از این جدول چه تمرینی مناسب است؟

پیش از رفتن به صفحه بزرگ‌تر، دلیل هر عدد را با صدای بلند توضیح بده. اگر به تمرین استدلال علاقه داری، معماهای منطقی پاسخ‌دار مسئله‌های متفاوتی برای ادامه دارند.